نقش استغفار در زندگى مادّى و معنوى چیست؟

از منظر قرآن و احاديث اسلامى، استغفار، افزون بر پاكسازى گناهان، شيطان را از انسان دور مى كند ، دل را جلا مى دهد، نور علم را در دل جلوه گر مى سازد، غم و اندوه را از دل مى برد ، به روزى وسعت مى بخشد و در يك جمله، از انواع آفات مادّى و معنوى پيشگيرى مى نمايد و انواع بركات دنيوى و اُخروى را براى انسان به ارمغان مى آورد.

از اين رو، تكرار اين ذكر با حضور قلب در هر فرصتى كه پيش آيد، خصوصا لحظات حسّاس و پُربركت (مانند: سحرها، قنوت نماز وتر، ثلث آخر شب، پنجشنبه و جمعه، پيش از غروب در صحراى عرفات، روز عيد قربان، ماه هاى رجب، شعبان و رمضان) توصيه شده است.

ذكر استغفار ، همچنين قبل از خواب ، پس از بيدار شدن، در آغاز خطبه نماز جمعه ، در كنار مُلتَزَم ، هنگام بالا رفتن از كوه صفا ، و هنگام برخاستن از جا ، هنگام تعريف كردن ديگرى از انسان ، هنگام احساس حسد در خود، هنگام ديدار و خداحافظى با برادران دينى ، و هنگام حركت براى سفر ، مورد تأكيد قرار گرفته است .

نيز هنگام وضو گرفتن، هنگام حركت به قصد نماز جماعت، هنگام وارد شدن به مسجد و خارج شدن از آن، در آغاز نماز، در اَثناى نماز، در سجده، بين دو سجده، در قنوت، در تعقيب نمازهاى واجب، به دنبال تسبيح، در حج و عمره، در نماز استسقا، هنگام زيارت قبر پيامبر صلى الله عليه و آله ، هنگام طواف خانه خدا ، هنگام حركت از عرفات به مَشعَر و از مَشعر به مِنا ، تكرار ذكر استغفار ، توصيه شده است.

تأمّل در استغفارهاى رسيده از پيامبر خدا و اهل بيت آن بزرگوار ـ كه در فصل هشتم آمده است ـ به روشنى ، نشان دهنده اهتمام فراوان آنان به اين ذكر سازنده و پُربركت است .