تحول و نوآوری در حکومت حضرت ولی عصر(عج)
در بین برخی از مردم این مطلب زیاد مطرح میشود که حضرت مهدی(عج) پس از ظهور دین جدیدی را عرضه میکند، در حالی که میدانیم مطابق نص صریح قرآن، پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) خاتم انبیا و دین او خاتم ادیان است. همچنین برخی دعاها و روایات بیانگر آنست که امام مهدی(عج) احیا کننده شریعت جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) است.
![](https://afsaran.ir/wp-content/uploads/2023/06/1062034_149.jpg)
در سخنی از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) آمده است: «قائم از اولاد من است، اسم او همنام من و کنیه او همانند کنیه من و شمایل او همانند شمایل من و سنت او همان سنت من است. مردم را بر ملت و شریعت من برپا میدارد و آنان را به کتاب خدا دعوت میکند».(۱)
تحولی جدید در حکومت امام مهدی(عج)
طبیعت هر نهضت و قیامی تجدید نظر در برنامههای گذشته و پیاده کردن امری جدید است. به عبارتی نوآوری از ارکان اصلی هر نهضتی است؛ اگرچه اصول آن نهضت از زمانهای گذشته بوده باشد، ولی از آنجا که با مرور زمان پایههای آن سست شده و در آنها تغییر و تحولی به وجود میآید، به جهت دگرگونی، وضعیت موجود، انقلاب و قیامی انجام میگیرد. هر چه دایره این انقلاب بیشتر باشد، دگرگونی و تحول در آن بیشتر خواهد بود.
قیام امام مهدی(عج) با اهداف والایی که دارد همچون عدالتگستری و پیاده کردن اسلام در تمام ابعاد آن و در سطح کل جوامع، دگرگونی و تحولی عظیم در تمامی زمینهها به خصوص معارف و قوانین اسلام را به دنبال خواهد داشت. در روایات عناوینی همچون «امر جدید»، «سنت جدید»، «قضاوت جدید»، «سلطه جدید» و «دعوت جدید» به چشم میخورد که ممکن است در ابتدای امر برای برخی ایجاد شبهه یا سۆال کند که مقصود از جدید در این موارد چیست؟
امر جدید
مقصود از امر جدید میتواند طلب باشد که شامل طلب فعل و طلب ترک است و در نتیجه شامل احکام میشود؛ یعنی از آنجا که حضرت به واقع حکم میکند، طبیعی است که حضرت امر جدیدی آورد؛ اگرچه از اصول اصیل اسلام تخطی نمیکند. همچنین ممکن است مقصود ار امر، روش و برنامه فکری و عقیدتی جدید با روشهای نوین باشد که در برخی روایات به آن اشاره شده است. ضمن اینکه میتواند مقصود از امر، امارت و خلافت حضرت با سایر خلافتها فرق میکند؛ بنابراین نسبت به آنها جدید است.
قیام امام مهدی(عج) با اهداف والایی که دارد همچون عدالتگستری و پیاده کردن اسلام در تمام ابعاد آن و در سطح کل جوامع، دگرگونی و تحولی عظیم در تمامی زمینهها به خصوص معارف و قوانین اسلام را به دنبال خواهد داشت
سنت جدید
در برخی روایات آمده است که امام مهدی(عج) سنت جدیدی در عصر حکومت خود دارند. از آن جهت که حضرت از طرفی به واقع حکم میکنند و نیز حکومت او در سطح جهانی و گسترده است و بشر نیز در عصر ظهور به پیشرفت عقلانی رسیده است؛ از این رو روش حکومتی و اسلوب خاصی در حکومتداری دارد که با روشهای دیگر فرق میکند؛ اگرچه نسبت به اصول و چهارچوب احکام اسلامی با سنت رسولخدا(صلی الله علیه و آله) فرقی ندارد و تنها در اسلوب و روش با یکدیگر مغایر است.
ممکن است مقصود از سنت جدید آن باشد که سنت جدید آن باشد که سنت و روش حکومتی حضرت نسبت به روشهای مردمی که قبل از حکومت حضرت است، جدید به حساب میآید.
قضاوت جدید
در برخی روایات نیز تعبیر «قضاءجدید» یعنی حکم و قضاوت جدید به چشم میخورد. در اینکه مقصود از آن چیست، چند احتمال وجود دارد:
ممکن است مقصود خطوط جدید با برنامههای بسیار پیشرفته برای بشر در عصر ظهور باشد. همچنین ممکن است احتمال دیگر اینکه حضرت اسلوب جدید در قضاوت و فصل خصومت میان مردم دارد؛ همانگونه که در روایات اشاره شده است که حضرت به حکم حضرت داوود(علیه السلام) عمل کرده و درخواست بینه و دو شاهد عادل نمیکند.
مقصود دعوت به مجموعه برنامه و قوانینی است که جدید است و این مقتضای جهانی بودن حکومت حضرت است. از آنجا که امامان قبل از حضرت مهدی(عج) قیام عمومی و در سطح گسترده نداشتند؛ از این رو دعوت حضرت به برپایی عدل و توحید در سطح جهانی، دعوتی جدید از ناحیه اهلبیت(علیهم السلام) است
سلطه جدید
اینکه مقصود از سلطه جدید چیست، احتمالاتی وجود دارد: ممکن است مقصود از آن اسلوب و روش جدید در اداره حکومت و شۆون مجتمع باشد که بشر شبیه آن را در هیچ نوع حکومت و دوستی ندیده است؛ زیرا حکومتی است اسلامی به تمام معنا و مطابق با پیشرفت تمدن بشری. همچنین میتواند مقصود از آن سلطنتی باشد که نسبت به سلطنتها و حکومتهای سابق جدید است، ولی تجدید کننده حکومت و سلطنت رسولخدا(صلی الله علیه و آله) در عصر خلافتش میباشد.
دعوت جدید
در برخی روایات تعبیر «دعاءجدید» یعنی دعوت جدید آمده است. در این عنوان نیز احتمالاتی وجود دارد، همچون اینکه مقصود دعوت به مجموعه برنامه و قوانینی است که جدید است و این مقتضای جهانی بودن حکومت حضرت است. از آنجا که امامان قبل از حضرت مهدی(عج) قیام عمومی و در سطح گسترده نداشتند؛ از این رو دعوت حضرت به برپایی عدل و توحید در سطح جهانی، دعوتی جدید از ناحیه اهلبیت(علیهم السلام) است.(۲)
پینوشت:
۱. بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۷۳.
۲. ر.ک: رضوانی، حکومت حضرت مهدی(عج) در عصر ظهور، ص ۵۶ – ۵۲.